PRAO, czyli Szwedzki nastolatek idzie na praktyki zawodowe

Gabi od roku nie chodzi już do tej samej szkoły co Adam. U nas klasy 7-9 są zorganizowane w osobnej szkole, czyli można to w sumie porównać do polskiego gimnazjum przed ostatnią reformą. Szkołę można teoretycznie wybrać samemu, ale w większości przypadków i tak dzieci dostają się do tej, która jest najbliżej miejsca zamieszkania. No może poza dziećmi z tych mniej popularnych dzielnic… Te często są przydzielane do szkół w lepszych dzielnicach, aby zniwelować segregację oraz nierówności pomiędzy rdzennymi Szwedami a imigrantami. No, ale nie o tym dziś chciałam Wam opowiedzieć.

CO TO JEST PRAO?

Dziś będzie o PRAO (skrót od „praktisk arbetslivsorientering”), czyli „praktycznej orientacja na życie zawodowe”. Jesteście ciekawi co to oznacza dla uczniów 8 klasy szkoły podstawowej? PRAO to obowiązkowe praktyki zawodowe dla wszystkich nastolatków przypadające po raz pierwszy na właśnie 8 klasę. W ciągu roku szkolnego wszyscy muszą uczestniczyć w takich praktykach dwa razy, za każdym razem po jednym pełnym tygodniu. W tym czasie nie ma oczywiście lekcji.

GDZIE MOŻNA ODBYĆ PRAKTYKI I KTO ZA CO PŁACI?

PRAO są całkowicie organizowane przez szkołę, co oznacza, że nie można zrobić praktyk w firmie rodziców czy znajomych. Lista firm oferujących PRAO jest udostępniana uczniom na kilka tygodni wcześniej, żeby samodzielnie mogli wybrać, które miejsca ich interesują. Oczywiście sam fakt zaznaczenia danego miejsca na liście nie gwarantuje, że akurat tam się dostaniemy, bo do popularnych miejsc (np. sieciówki z burgerami Max) jest wielu chętnych. Może się zdarzyć, że uczeń nie dostanie miejsca w żadnym z wybranych miejsc i wtedy już koordynator ze szkoły będzie musiał jakoś rozwiązać tą sytuację.

Firmy oferujące PRAO to zazwyczaj kawiarnie, bary z fast foodem, sklepy spożywcze, hotele, ale widziałam też przedszkola czy szkołę pływania. Miejsca są rozsiane po całym mieście, więc często oznacza to dojazd znacznie dalej niż do szkoły. Jeżeli dystans jest większy niż 4 km od domu, dzieci mają prawo do darmowego biletu na autobus. Również problem darmowych obiadów jest rozwiązywany odgórnie i jeżeli dane miejsce praktyki nie oferuje posiłku, dziecko teoretycznie może zjeść obiad w najbliższej szkole…. już widzę 14-latka, który idzie do obcej szkoły na obiad. No, ale opcja darmowego obiadu musi być.

Praktyki są oczywiście darmowe, ale tak jak piszę, uczeń z założenie nie powinien pokrywać dodatkowych kosztów z nimi związanych.

DOŚWIADCZENIA GABI

Gabi swoje praktyki odbywała w jednej z małych włoskich knajpek. Szczerze mówiąc nigdy tam nie byliśmy, ale oceny ma wysokie. Codziennie przez 5 dni nakrywała i sprzątała ze stolików, obsługiwała gości oraz pomagała trochę w kuchni. Przy okazji dostawała codziennie na lancz makaron. Więc chyba nie było źle. Na szczęście nie musiała spędzać tam ustawowych 6,5 godzin, wracała do domu raczej po 4. Przez 5 dni nosiła naczynia po schodach i udało się jej nic nie rozbić, więc być może latem zdecyduje się na pracę w podobnym miejscu?

WCZEŚNIEJSZE DOŚWIADCZENIA GABI

Praktyki we włoskiej restauracji nie były pierwszą sytuacją, gdzie Gabi musiała trochę „popracować”. Odkąd jest członkiem klubu jeździeckiego, musi raz w semestrze razem z koleżankami z grupy odsługiwać klubową kawiarnię. Oczywiście zawsze jest na miejscu jakiś rodzic, który zajmuje się parzeniem kawy, ale to dziewczyny robią kanapki, tosty, hot dogi i przyjmują płatności (tylko elektroniczne oczywiście).

Podobnie jest w szkole Gabi, gdzie za sklepik szkolny też są odpowiedzialni uczniowie. Szkoła rozpisuje grafik na cały rok szkolny i kolejno uczniowie z poszczególnych klas w nim pracują. To oznacza, że raz czy dwa razy w roku omijają lekcje z tego powodu. W sklepiku jest podobnie jak w klubowej kawiarni tylko bez kawy 🙂 Gotówki w takich miejscach nigdy nie ma, można płacić kartą albo aplikacją (ta druga opcja jest już w szkole niedostępna ze względu na zakaz używania telefonów komórkowych).

Pamiętajcie, że w Szwecji pracować można już od 13 roku życie (pisałam o tym wcześniej TU), więc takie podejście nie wydaje się niczym dziwnym. A wy co myślicie na ten temat? Podoba się Wam szwedzkie podejście do praktyk zawodowych i nastolatków na rynku pracy?